حکومت خودمختار آذربایجان (1945–1946)

فرهنگ خاستگاه: آذربایجانی، تاریخی

منبع مناسبت‌ها: ترک آذربایجانی، ایران

رضاشاه کاربرد زبان آذربایجانی را در مدرسه، تئاتر و چاپ کتاب ممنوع کرده بود. در دوران اشغال شوروی، فرقهٔ دموکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه‌وری، که در 1945 میلادی به دستور استالین پدید آمد، اداره استان را به دست گرفت و هیئت دولت آن در ۲۱ آذر ۱۳۲۴ در تبریز تشکیل شد و آذربایجانی زبان رسمی شد. پس از بیرون رفتن نیروهای شوروی، این حکومت در ۲۱ آذر ۱۳۲۵ با رسیدن ارتش ایران به تبریز فروپاشید. مردم بر فرقه شوریدند و حدود ۵۰۰ تن از هواداران آن کشته شدند (یک منبع بریتانیایی ۴۲۱ تن گفته است)؛ حکومت صدها تن دیگر را محاکمه و زندانی کرد و ده‌ها تن را به دار آویخت، کتاب‌های درسی آذربایجانی در تبریز در ملأ عام سوزانده شد و پیشه‌وری به شوروی گریخت.