آغاز جنگ گنبد

فرهنگ خاستگاه: ترکمن، تاریخی

منبع مناسبت‌ها: ترکمن

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ترکمن‌های ترکمن‌صحرا بازپس‌گیری زمین‌هایی را که در دوران پهلوی از آنان گرفته شده بود، به رسمیت شناختن زبان و فرهنگشان، سهمی در ادارهٔ منطقه و ماندن شوراهایشان را می‌خواستند؛ رهبرانشان در گنبد کاووس همه‌پرسی جمهوری اسلامی را تحریم کردند. در ۶ فروردین ۱۳۵۸ میان جنگجویان ترکمن، که چریک‌های چپ نیز به آنان پیوستند، و کمیته‌های انقلاب و سپاه پاسداران، با پشتیبانی نیروی هوایی، جنگ درگرفت. جنگ تا آتش‌بس April 3, 1979 ادامه یافت که خودگردانی منطقه را گسترده‌تر کرد، و از دو سو بیش از ۱۰۰ تن کشته شدند. گفت‌وگوهای پس از آن به جایی نرسید و در بهمن ۱۳۵۸ سپاه دوباره حمله کرد، شورش را درهم شکست، شوراها را منحل کرد و رهبران ترکمن را بازداشت، آواره یا کشت (اعدام رهبران خلق ترکمن). برآوردها برای هر دو دور حدود ۳۰۰ کشته، از جنگجویان و غیرنظامیان، و صدها زخمی و ده‌ها تا صدها بازداشتی است.