فتوای جهاد خمینی علیه کردستان
فرهنگ خاستگاه: کردی، تاریخی
منبع مناسبتها: کرد
روحالله خمینی در August 18, 1979 به فرماندهان ارتش، ژاندارمری و سپاه پاسداران فرمان داد مخالفان را در کردستان تعقیب و بازداشت کنند، مرزهای کردستان را ببندند و بازداشتشدگان را بیدرنگ به دادگاه بسپارند؛ روز بعد، ۲۸ مرداد ۱۳۵۸، آنان را «مفسد» و «ضدانقلاب» خواند و خواستار برخورد سخت با آنان شد. کردها این فرمانها را «فتوای جهاد» مینامند. سپاه پاسداران با جنگافزار سنگین و پشتیبانی هوایی نخست به پاوه و هورامان یورش برد و پس از گرفتن پاوه، صادق خلخالی در جایگاه حاکم شرع به منطقه آمد و دهها تن، از جمله زخمیها، معلمان و پزشکان، را پس از دادگاههای صحرایی تیرباران کرد. یورش به سنندج، مریوان، سقز و مهاباد و سپس به روستاها گسترش یافت؛ در September 2 پاسداران مردم روستای قارنا را قتلعام کردند. تنها از August 19 تا August 29 دستکم ۵۸ کرد اعدام شدند، برخی چند ساعت پس از بازداشت و بی وکیل و حق تجدیدنظر؛ در فرودگاه سنندج یازده زندانی پس از دادگاهی سیدقیقهای تیرباران شدند و عکس جهانگیر رزمی از این صحنه، «جوخهٔ آتش در ایران»، جایزهٔ پولیتزر 1980 میلادی را برد. به گفتهٔ سازمان عفو بینالملل بیشتر روستاها و شهرهای کردنشین ویران شد، نزدیک به ۱۰ هزار کرد کشته شدند و هزاران تن پس از محاکمههای شتابزده به اعدام محکوم شدند. هیچ تحقیق مستقلی دربارهٔ این جنایتها انجام نشده است. احزاب کرد ایرانی هر سال در ۲۸ مرداد سالگرد آن را یاد میکنند.
منابع
- The Jihad Fatwa against Kurdistan and the Ensuing Ethnic Cleansing (HANA Human Rights Organization, 18 August 2026)
- شش حزب کرد ایرانی: فتوای خمینی در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ بهخشونت علیه شهروندان کرد مشروعیت داد (Iran International, 28 Mordad 1405)
- The Kurdish Massacre of 1979 in Iran: A Call for International Justice and Recognition (Hengaw, 17 August 2023)
- مراسم سالروز فتوای جهاد رهبر پیشین ایران علیه کردها در اربیل برگزار شد (Kurdistan24 Persian, 20 August 2017)
- Jahangir Razmi (Wikipedia)
تاریخ پیش رو
- ۲۸ امرداد ، August 19 ، ۲۷۸ روز دیگر