یالانچی چارشنبه (نخستین چهارشنبهٔ اسفند)

فرهنگ خاستگاه: آذربایجانی، جشن باستانی

منبع مناسبت‌ها: ترک آذربایجانی

در آذربایجان ایران هر یک از چهار چهارشنبهٔ پیش از نوروز گرامی داشته می‌شود و واپسین آنها چهارشنبه‌سوری (آخیر چارشنبه) است. به گفتهٔ حسن سپهرفر از ادارهٔ میراث فرهنگی آذربایجان غربی، چهار هفتهٔ اسفند به ترتیب از آنِ آب، باد، خاک و آتش است؛ هفتهٔ نخست، هفتهٔ آب (سو)، هنگامی است که هوا چندان گرم می‌شود که آب در زمین دیگر یخ نمی‌بندد، و چهارشنبهٔ آن را «یالانچی چارشنبه» (چهارشنبهٔ دروغین) یا «چیلّه قووان» (سرماران) می‌نامند. در آذربایجان شرقی، که آن را تنها «اول چهارشنبه» می‌خوانند، مردم در هر یک از این چهار چهارشنبه بر بام خانه آتش می‌افروختند. در بامداد این چهارشنبه‌ها مردم پیش از سپیده به کنار چشمه‌ها و رودها می‌روند و سه یا هفت بار از روی آب می‌پرند و برخی کوزه‌های سفالی کهنه را می‌شکنند.